Projektligji “Për Byrotë e Kreditit”

Shoqata Pro-Eksport Albania mbështet në parim krijimin e një sistemi më transparent të informacionit kreditor, veçanërisht nëse ai ndihmon bizneset me histori pozitive të kenë akses më të mirë në financim. Megjithatë, vlerësojmë se projektligji duhet të plotësohet me disa garanci të qarta për mbrojtjen e bizneseve dhe veçanërisht të NMVM-ve.

Së pari, marrëdhëniet normale tregtare ndërmjet bizneseve nuk duhet të barazohen automatikisht me mospagimin e një kredie. Pagesat me afat 30, 60 apo 90 ditë, shtyrjet e dakordësuara, kthimet e mallrave apo faturat e kundërshtuara janë pjesë e aktivitetit normal tregtar. Përpara raportimit negativ duhet të ketë një prag minimal, një periudhë tolerance dhe njoftim paraprak. Detyrimet e kundërshtuara dhe të dokumentuara nuk duhet të ndikojnë negativisht në vlerësimin kreditor deri në sqarimin e tyre.

Po aq e rëndësishme është transparenca e vlerësimit kreditor. Biznesi duhet të dijë cilat të dhëna janë përdorur, cilët faktorë kanë ndikuar në vlerësimin e tij dhe të ketë mundësi reale për kundërshtim, korrigjim dhe ankim. Nëse një informacion rezulton i gabuar, duhet të korrigjohet shpejt dhe të njoftohen edhe përdoruesit që kanë marrë më parë raportin e pasaktë.

Një shqetësim i veçantë është edhe mbikëqyrja e vetë Byrosë së Kreditit. Duke qenë operator privat me ndikim të drejtpërdrejtë në aksesin e bizneseve në financim, duhet të jetë e qartë se cili autoritet kontrollon cilësinë e modeleve të vlerësimit kreditor, proporcionalitetin, konfliktet e interesit, trajtimin e ankesave dhe respektimin e interesave të bizneseve. Mendojmë se duhet të vlerësohet një rol i qartë i Bankës së Shqipërisë për aspektet financiare dhe i Autoritetit të Konkurrencës për rastet e përqendrimit apo pozitës dominuese.

Gjithashtu duhet të parandalohet që tregu të përqendrohet në një ose pak operatorë dhe shërbimi të kthehet praktikisht në një kosto të detyrueshme për biznesin. Tarifat duhet të jenë transparente, të arsyeshme dhe të kontrollueshme, ndërsa aksesi i biznesit në informacionin bazë që mbahet për të dhe korrigjimi i të dhënave të pasakta duhet të jetë pa pagesë.

Në RIA duhet të analizohet jo vetëm kostoja për buxhetin e shtetit, por edhe kostoja direkte dhe indirekte për bizneset, përfshirë tarifat, kostot administrative dhe teknike dhe pasojat që një vlerësim kreditor i pasaktë mund të ketë mbi aksesin dhe koston e financimit.

Në përfundim, mbështesim objektivin e projektligjit, por konsiderojmë të domosdoshme që sistemi të ndërtohet me garanci të qarta për proporcionalitetin, transparencën, të drejtën e reagimit të biznesit, mbikëqyrjen reale të operatorëve dhe kontrollin e kostove. Organizatat përfaqësuese të NMVM-ve, prodhuesve dhe eksportuesve duhet të përfshihen edhe në hartimin e akteve nënligjore dhe mekanizmave të zbatimit.